Rola błonnika pokarmowego w diecie osób starszych

Rola błonnika pokarmowego w diecie osób starszych

Błonnik – włókno pokarmowe, stanowi grupę roślinnych cukrów złożonych pochodzących ze ścian komórek roślinnych. W jego skład wchodzą ligniny, celulozy, pektyny, śluzy oraz gumy roślinne. Organizm ludzki nie trawi błonnika, ale jest on istotnym składnikiem pożywienia, ponieważ pobudza perystaltykę jelit, zapobiegając zaparciom [1].

Problem żywienia osób starszych

Według prognozy GUS na lata 2014-2050 w Polsce populacja osób w wieku powyżej 60 r. ż. wzrośnie w końcu tego okresu do 13,7 miliona osób i będzie stanowiła ponad 40% ogółu ludności [2]. Podstawową cechą starości jest znaczny spadek zdolności adaptacyjnych człowieka w wymiarze biologicznym i psychospołecznym. Związany z wiekiem spadek aktywności hormonalnej i czynnościowej wielu narządów wewnętrznych powoduje konieczność zmiany między innymi sposobu odżywiania [3].

Dlaczego seniorzy muszą zwracać uwagę na ilość błonnika w diecie?

Z wiekiem pojawiają się zaburzenia łaknienia oraz trudności w żuciu, połykaniu i trawieniu pokarmu. Błonnik stymuluje wydzielanie śliny w ustach i enzymów trawiennych w układzie pokarmowym. Dzięki temu trawienie jest skuteczniejsze. Celuloza spowalnia wchłanianie cukrów przez co obniża stężenie glukozy we krwi. Zapobiega też zaparciom zwiększając perystaltykę jelit [4].

Nadmiar błonnika w diecie powoduje jednak problemy z wchłanianiem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i zaburza wchłanianie wielu związków mineralnych. Włókno pokarmowe wchłania wodę, więc spożywane w nadmiarze może prowadzić do odwodnienia, szczególnie, gdy podaż płynów jest zbyt mała.

Zalecenia żywieniowe dla seniorów

Aby dostarczyć zalecane 20-40 gramów błonnika na dobę, konieczne jest włączenie do diety odpowiedniej ilości warzyw, owoców i zbóż. Jeśli stan zdrowia osoby starszej jest dobry, a układ pokarmowy sprawny, taka osoba powinna postępować zgodnie z ogólnymi zasadami zmodyfikowanej piramidy zdrowego żywienia dla seniorów [3,5]. Z mojego doświadczenia w pracy z seniorami (wykłady, warsztaty) wynika jednak, że istotne jest zwrócenie uwagi na sposób przygotowania posiłków zawierających błonnik: można warzywa i owoce obrać ze skórki, drobno zetrzeć lub zmiksować oraz podawać w połączeniu z lubianymi przez seniorów składnikami (biszkopty, lody, twarogi). Wiele schorzeń w wieku podeszłym komplikuje sposób w jaki możemy podać błonnik tak, aby korzyści były odczuwalne przez seniora.

Opracowanie: Ewa Dygasiewicz

Bibliografia

  1. Kusznierewicz B. Nieodżywcze substancje prozdrowotne pochodzenia roślinnego, (w) Sikorski Z, Staroszczyk H. (red.) Chemia Żywności. Wyd. WNT, Warszawa 2013: 106-118.
  2. Główny Urząd Statystyczny, Informacja o sytuacji osób starszych, Warszawa 2016: 7-8.
  3. Jarosz M. Rychlik E. Sajór I. Populacja osób w starszym wieku, (w) Jarosz M. (red.) Praktyczny podręcznik Dietetyki. Wyd. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010: 96-103.
  4. Roszkowski W. Żywienie osób starszych, (w) Hasik J, Gawędki J. (red.) Żywienie człowieka zdrowego i chorego. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2000: 86-94.
  5. Ciborowska H, Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wyd. Lek. PZWL, Warszawa 2000.

mi, libero. ut Donec id nunc